Door het bijlenen tijdens de studie begint een grote groep jongeren het werkzame leven met een hoge schuld. Daarnaast wordt de rente op studieschuld momenteel verhoogd, waardoor er een behoorlijk bedrag terugbetaald moet worden. Wat zijn de gevolgen van deze schuld, en hoe bepalen ze de levenskeuzes na de studie?
Studieschuld
Studeren is zo duur, dat veel studenten naast de basisbeurs flink bij moeten lenen om rond te kunnen komen. Dit geldt vooral voor studenten die zich in de grote, dure studentensteden vestigen. Sommige studenten kunnen nog rekenen op financiële steun van de ouders, maar dat is niet voor iedereen weggelegd. Zelfs als je na een vlotte studiekeuze en toelating de studie binnen een bepaalde tijd weet af te ronden, kom je voor een behoorlijke schuld te staan. Tegenwoordig is de looptijd voor het aflossen van de studieschuld in sommige gevallen vijfendertig jaar. Concreet houdt dit in dat je het grootste deel van je werkzame leven een deel van je salaris besteedt aan het afbetalen van de studieschuld.
Levensfasen
De gevolgen daarvan zijn merkbaar in verschillende levensfasen. Een daarvan is het kopen van een huis. Het verkrijgen van een hypotheek, wat al een heel moeilijk gegeven is, wordt nog veel lastiger door de studieschuld. De lening wordt door de bank namelijk gewoon als schuld aangemerkt. Mogelijk zullen mensen daarom gedwongen worden om te blijven huren. Met de stijgende woonlasten houdt dit in dat het lastiger zal zijn om de studieschuld vlot af te lossen. Hierdoor zien veel ouders zich genoodzaakt om een koophuis te financieren voor hun kind, als ze zich dit kunnen veroorloven. Ook het aangaan van een fiscaal partnerschap wordt beïnvloed door de tijdens de studie afgesloten lening. De fiscaal partner wordt automatisch mede verantwoordelijk voor de schuld. Dit kan ertoe leiden dat mensen het vermijden om een fiscaal partnerschap aan te gaan, en dat levensbeslissingen als samenwonen, trouwen en een gezin stichten uitgesteld worden.
Psychische gevolgen
Hoewel een studieschuld in de basis een financieel vraagstuk is, heeft het ook psychische gevolgen. Schuld kan stress en angst veroorzaken. De gedachte aan het terugbetalen van de schuld kan overweldigen, en twijfel laten bestaan over het vermogen om financieel stabiel te worden. Deze constante zorgen kunnen leiden tot slaapstoornissen en zelfs depressie. Daarnaast kan de druk om een goede, lucratieve baan te vinden en daarin goed te presteren toenemen. Daarbij kunnen keuzes gemaakt worden voor banen die eigenlijk niet bij de ambities passen, met als enig doel om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Daarbij ontstaat het idee dat men de controle verliest, en een gebrek aan gevoel van persoonlijke vervulling. Omdat het aflossen van de studieschuld zo lang duurt, zijn ook deze mentale gevolgen langdurig.
Gevolgen voor de samenleving
Tenslotte heeft studieschuld ook invloed op de samenleving. Een studiefinanciering is in de basis bedoeld om kansengelijkheid te bevorderen, door te garanderen dat niet alleen studenten met financiële steun van ouders toegang hebben tot het onderwijs. In de praktijk heeft de studiefinanciering echter een ingrijpende impact op het werkzame leven van degenen die het meeste bij moeten lenen. Door het opbouwen van een hoge schuld ontstaat een kwetsbare groep, die de gevolgen van het aangaan van een lening aanvankelijk moeilijk in konden schatten. Uiteindelijk ontstaat zo een tweedeling tussen oud-studenten die genoeg financiële steun hadden om niet of weinig bij te hoeven lenen, en oud-studenten die zich genoodzaakt zagen om tijdens de studie flink bij te lenen met alle gevolgen van dien. Deze tweedeling strekt zich na de studie verder uit tot de kansen in de samenleving.
